Skip to content Skip to left sidebar Skip to footer

Kuće i zgrade

Najstarije kuće koje se pamte bile su brvnare, srezivane od hrastovih balvana sa visokim krovom na dvije vode, pokrivane cijepanom hrastovom daskom zvanom šindra. NJih su zamijenile riglovane kuće sa konstrukcijom od tesane drvene građe. Gradile su se tako što se na čvrst temelj (obično kamen) nanosili posjeci četvrtasto otesan hrastov balvan. Na njih su se ugrađivali vertikalni, takođe tesani, stubovi zvani dirjeci. Broj dirjeka zavisio je od veličine kuće. Na dirjeke su ugrađivane vjenčanice. Tako je kostur kuće bio je čvrsto vezan. Po vjenčanicama su se stavljale grede na koje je išla krovna konstrukcija od rogova. Preko rogova su horizontalno išle živoke i po njima daska zvana šindra. Na krovu se ostavljao otvor za dim zvani baca. Između dirjeka stavljao se nalog od tesane daske.

Kuće su se obično dijelile po pola na dvije prostorije. U jednoj je bilo ognjište, a u uglovima slama na kojoj su spavala djeca i ona se zvala kuća, a u drugoj su spavali muž i žena i ona se zvala soba.

 

Pred Drugi svetski rat, a posebno poslije rata, počinju da se grade zidane kuće. Prvu zidanu kuću sagradio je Bogdan Stanković. Materijal za gradnju pripremao se u blizini gradilišta. Prvo bi se kuvala cigla tako što bi se ručno mijesila zemlja i u drvenim kalupima oblikovala cigla, koja se zatim sušila i poslije sušenja pekla u ciglanama. Ciglane su pravili posebni majstori. Cigla se slagala tako da su se u donjem dijelu ostavljali otvori za loženje (obično dva ili tri). Kad se ciglana „ozida" i oblijepi blatom pristupa se neprekidnom loženju tri dana. Tako se cigla ispeče.Kreč za zidanje dobijao se pečenjem kamena krečnjaka u krečanama. Krečane su se gradile tako što se zakopa zemlja u krugu prečnika oko tri metra i na tom mjestu udari pleter u koji se nabija zemlja u visini oko dva metra. U šupljinu se slaže prethodno odabran kamen krečnjak, ali tako što se kroz sredinu donjeg dijela ostavi otvor za loženje vatre. Kada se kamen složi po njemu se takođe nabije sloj zemlje. Vatra se loži tri dana, zatim se krečana hladi, a ložište se zatrpa zemljom.Kada se pečeni kamen izvadi u zemlji se iskopa rupa veličine 2×2 m i dubine oko metar, u koju se sipa voda i u vodu ubacuje pečeni krečnjak. Tako se dobija gašeni kreč koji može da stoji desetine godina i koristi se po potrebi.
Za krovne konstrukcije kuća i za druge zgrade takođe se pripremala rezana građa (vjenčanice, rogovi, letve, daske i ostalo). Za rezanje su se pravili takozvani terzijani na kojima su trojica ljudi sa testerom zvanom „uspinjača" rezali oblovinu. Terzijan se pravi obično tako što se na dva jaka stuba ili između dva račvasta stabla stavljao debeo i čvrst komad drveta na koji su sa zemlje paralelno stavljane dvije jake drvene grede po kojima se doturao balvan na određenu visinu od zemlje. Prije dizanja na terzijan balvan se otesao sa jedne strane, a zatim razmjerio, tako da se skinu okorci. Potom se vršilo okončavanje prema potrebnoj debljini rezanja. Okončavanje je rađeno tako što se komad deblje špage, dužine veće od balvana, potapao u razmućenu čađ i onda zatezao po kladi.
Kada se zategne i pričvrsti na dva kraja, povuče se nagore i špaga ostavi trag kojim se reže.Rezala su obično trojica momaka, od kojih je jedan hodao po kladi izvlačeći testeru gore. Dvojica su bila ispod klade i oni su zajedno vukli testeru nadolje. Tako se rezalo po cijeli dan i danima. Posebno vješti u rezanju bili su Novak i Spasoje Tešić i Živko Đekić.Svaka domaćinska kuća imala je u okolini više drvenih pomoćnih zgrada: kijer, ambar. mlječar, kačaru, štalu, svinjac, kokošinjac i sobicu za sušenje šljiva. U kijeru su spavala odrasla deca ili oženjeni sinovi.
Mlječar je bio spremište za namirnice (sir, mlijeko, surutka). U ambaru se čuvalo žito, a u kačari spremao ćop (kom) i pekla rakija. Sobicu za sušenje voća imala su samo uglednija domaćinstva. Bile su to zgradice veličine 2×3 metra, riglovane i oblijepljene ilovačom okolo i iznutra. Na zemlji se kroz sredinu cijelom dužinom od zemljanih lončića i ilovače pomiješane sa zobanom pljevom gradilo ložište zvano furuna. Iznad ložišta na oko 50 cm ugrađivali su se vodoravno poprečni srgovi, preko kojih su se na pravilnom rastojanju postavljale ljese (obično četiri). LJese su imale drveni ram sa dnom od ljeskovog pruća. Sušenje voća trajalo je jedan red (24 sata). Na ljese se naspu šljive ili izrezane jabuke i kruške i sa čela zatvori posebno napravljenim daskama. Najbrže se suše prva i četvrta ljesa, pa se u toku sušenja ljese mijenjaju.
Danas Čečavci grade velike kuće bez prepoznatljivog graditeljskog stila. Seoski majstori, koji su iskustva sticali po gradilištima Hrvatske i Slovenije, unijeli su u gradnju mnogo šarenila: koriste se različiti materijali i miješaju primorski i kontinentalni stilovi. U oči padaju ogromne terase na gotovo svim kućama. Na njih nikada niko ne izlazi i one su ovdje samo estetski detalj.Čečavci koji godinama rade u inostranstvu izgradili su ogromne kuće po projektima viđenim u dalekom svijetu. One su neiskorišćene i mahom prazne. Seljani grade skromnije zidane kuće sa betoniranim podrumima i potkrovljima. Krovovi su na „dvije vode" a za pokrivanje se koristi uglavnom crijep. Kuće se redovno okolo malterišu i fasadiraju.

0 Comments

Још нема коментара

Оставите коментар

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *

Ово веб место користи Акисмет како би смањило непожељне. Сазнајте како се ваши коментари обрађују.