Nošnje

Active Image

Oduvijek su postojale i jasno se razlikovale svakodnevna (radna) i svečana nošnja. U svakodnevnom životu muškarci su nosili ljeti gaće i košulje od tkanog platna (lan i konoplja) sa tkanicom. Takođe se po potrebi nosio zubun u vidu prsluka od sukna (bez rukava). Obično su ljudi išli bosi ili u putravcima. Zimi su nosili košulje sa gaćama, šalvare i gunjeve. Gunjevi su ogrtači od sukna sa rukavima u vidu današnjeg kaputa, u dužini jakni. Kao kape koristile su se šajkače (ravne) koje su se uglavnom kupovale.

Žene su ljeti nosile rubine dužine do ispod koljena. Šile su se od tkanog platna u jednom dijelu, sa dugim rukavima. Preko rubine nosila se tkana pregača koja se vezala (opasivala) oko struka, i zubun. Hodale su bose ili u putravcima.

 

U zimskom periodu na istu odjeću od grubog platna oblačio se gunj — sukneni ogrtač sa rukavima. Na noge su se obuvale pletene čarape do koljena i putravci. I ljeti i zimi žene su koristile marame i po njima se uglavnom razlikovala njihova starosna granica i porodični status. Tako su cure (neudate) nosile marame. Mlade (udate žene bez djece) nosile su jagluke koje su vezale iza vrata. Snašice (udate žene sa djecom) nosile su pamučne marame. Starije žene nosile su marame od lana, obrubljene nitima, sa gajtanom za vezivanje ispod brade.

 Svečana nošnja oblačila se za vjerske praznike koji su obilježavani seoskim svetkovinama — zborovima kod crkve ili prilikom drugih javnih okupljanja. Žene su oblačile brižljivo čuvane rubine koje su bile sprijeda ravne a otpozadi faltane. Naprijed su imale šarene tkane pregače sa tkanicama koje su prvobitno bile samo tkane, a kasnije vezane đinđuvama.

Rubine su naprijed na prsima imale kragnu, bile su sa rukavima u čijem donjem dijelu su ukrašavane vezom. Poslije rata su se koristile oko vrata mašne od industrijskog platna. U rukama se kao poseban ukrasni detalj nosio tkani i vezeni šal sa resama. Šal se često zadijevao ispod tkanice i spuštao niz bok desne strane. Na nogama su se obavezno nosile pletene čarape i putravci, a kasnije cipele. Na glavi su se takođe nosile marame i jagluci.

 

Muškarci su u svečanim prilikama nosili gađe i košulje sa prslucima od sukna. Takođe su se opasivali tkanicama, a na nogama nosili čarape sa putravcima. Na glavi su nosili šajkaču, kasnije šešire i kape. Košulje su imale obične kragne sa izrezom do prsa. Kragne su rjeđe bile ukrašavane vezom.

 

Putravci su se pravili u vlastitoj izradi od uštavljene goveđe kože. Kad se istroše na njih su se stavljali obojci. Pred rat su se nabavljali opanci sa gumenim đonom, a gornjim dijelom od kože.

 
Pregače su se pretežno izrađivale kao obične tkane pregače od različito bojenih vunenih niti. Kasnije su se tkale pregače zvane ćilimače. Osim njih rađene su i pregače sa utkanim vezom.

 

Tkanice su prvobitno tkane od različito obojenog vunenog pletiva sa šarama sličnim pregačama. Kasnije su se tkanice ukrašavale različito bojenim đinđuvama u cijeloj površini.

 

Vlakno za gaće i košulje tkalo se na natri od konoplje i lana. Svako domaćinstvo je sijalo ove biljke i proizvodilo vlakna za tkanje. Konoplja se po dozrijevanju vezala u snopove i potapala u vodu na potocima, gdje je stajala natopljena petnaest dana, a zatim se sušila.

Nakon toga su se na stupama izvlačila vlakna. Lan se takođe „prerađivao" u stupama.

 Sukno se dobijalo u sličnom postupku. Na natri su se od vunenog pletiva tkale „ponjave". Nakon toga otkani dijelovi su se nosili na stupe valjarice gdje se u vodi pod stupama valjalo sukno. U Čečavi niko ne pamti stupe valjarice na Maloj Ukrini. Zna se da se sukno slalalo na valjanje na Vrbanju u okolini Kotor-Varoša, a kasnije u Žarkovinu kod Teslića.

 Otkano sukno se iz praktičnih razloga bojilo u crno. Taj postupak bojenja zvao se vranjenje. Osim sukna bojile su se upredene vunene niti zvane kančeli koji su kasnije služili za pletenje.

 

Vranjenjem se rijetko ko bavio. Danas se Čečavci sjećaju da je sukno prije Drugog svjetskog rata vranila jedino Simeuna Perić, žena kovača Jove Perića. Zvali su je Simeuna Kovačica. Simeuna je za vranjenje koristila otpad od kovanja zvani troska i to tako što je prvo u velikom kazanu skuvala koru od jasena ili jošike. U tako kuvanu vodu, koja je dobila crvenkastu boju, stavljalo se sukno. Nakon toga sukno se vadi, prostire po ravnoj površini i posipa troskom. Zatim se valja u rolnu, stavlja u posebno napravljeno korito i pritiska jačim teretom. Tako stoji više dana i u tom postupku dobija crnu boju. Poslije smrti Simeune bojadžijske poslove obavljao je Svetozar Vučić, koji je zanat naučio u zatvoru u Gradišci. Sveto-zar je ubio svoju djevojku Anđu Malić kojoj strina nije dala da se uda za njega. Usmrtio ju je pucnjem iz lovačke puške, a namjeravajući da odmah i sebi uzme život. Slučaj je htio da se samo rani prilikom pucanja sebi u vrat, tako da je osuđen na 20 godina zatvora. Sa izdržavanja kazne vraća se sa izučenim bojadžijskim zanatom i vještinom iscjeljenja od nekih neizlječivih bolesti. Spravljao je meleme od kozijeg loja, voska, trava ranjenika, čime je spasavao ljude od teških rana. Radomir Vučić priča da je i njega svojim melemima spasio sigurne smrti od otvore-nih rana koje su ga učinile nepokretnim.

0 Comments

Још нема коментара

Оставите коментар

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *

Ово веб место користи Акисмет како би смањило непожељне. Сазнајте како се ваши коментари обрађују.