Skip to content Skip to left sidebar Skip to footer

Šumska pruga

Pruga od Teslića do Tedinog Hana počela se graditi 1914. godine,20 kao dio projekta šumske željezničke pruge Teslić-Kulaši-Kamenica-Snjegotina i građena je tokom cijelog rata. Trebala je biti duga 61 kilometar. Do 1918. godine izgrađena je do doline Velike Ukrine. NJen projekat je obuhvatio i izgradnju sporednih šumskih pruga, ali je ishod rata prekinuo realizaciju projekta. T
ako je eksploatacija šumskog bogatstva u slivu Male Ukrine (Javorove) počela izgradnjom šumske uskotračne pruge 1957. godine. Od pruge Teslić — Tedin Han sa dvanaestog kilometra započeta je te godine izgradnja šumske pruge dolinom Male Ukrine. Pruga je građena uz sami tok rijeke u dužini od 13 kilometara sve do izvora Bijele i Crne rijeke. Od glavne trase pruge lijevo su se odvajale šumske pruge uz rječice Javorovu, Trnovaču i Lipovaču. Prugom je svakodnevno saobraćala parna lokomotiva koja je dovozila prazne i vraćala pune vagone balvana ili cjepanica.

Na pruzi se desila i jedna nesreća kada je došlo do iskliznuća lokomotive na jednoj krivini u Rečanima. Tom prilikom lokomotiva se prevrnula a mašinovođa izgubio život. Neko vrijeme se drveni ugalj za pogon lokomotive pravio u Crnoj Rijeci. Mjesto na kome se „palio ugalj" danas se zove Ugljarnica.Sječu drveta vršili su šumski radnici, sjekači, ručnim testerama. Motorne pile pojavile su se tek 60—tih godina. B
alvani su izvoženi iz šume konjima. Širim potocima balvane su vukla dva konja, a onim užim i niza strane balvani su se „štrafali" sa jednim konjem. Iscijepana drva (cjepanica) iznošena su iz šume samaricom. Vlasnici konja, zvani „kiricije", radili su na izvozu obično po ugovoru. Bilo je ljudi koji su imali po desetak konja u samarici.Poznate kiridžije bili su Milan Đukanović, Sveto Savić i Milovan Gačić.
Na samar jednog konja moglo se natovariti oko pola kubnog metra cjepanica. U sjećanju su mi ostale slike dolaska na lager natovarenih konja, odvezivanje konopaca na samarima i padanje cjepanica na zemlju koje su udarale konje. Svi konji su od toga imali izranjavane noge i izgledali mi jadno i iznureno. Pod teretom i od umora konji su često znali pasti na koljena, nakon čega je slijedilo bjesomučno udaranje kancijom. Sjećam se prizora kada je tovar pretegao i oborio konja u jednoj strmini, nakon čega se konj sa teretom survao u kanjon i stradao.Preduzeće za gazdovanje šumom (DIŠ „BORJE") imalo je svoje vlastite konje koji su bili smješteni u konjušnici zvanoj štala. Bilo je oko desetak rasnih konja koji su izgledali kao grdosije u odnosu na seoske konjiće „samaraše".
Zvali smo ih „državni konji" i oni su se koristili za izvlačenje velikih balvana i vuču praznih vagona od stovarišta do šumskog radilišta. O konjima se brinuo konjušar koji je u istoj štali spavao. Zvao se Vojko Lazić i bio je rodom iz Pribinića.Sa izgradnjom pruge u Javorovoj je izgrađen manipula-tivni centar na mjestu ušća rječice Lipovače u Crnu Rijeku. U centru su se nalazile upravna baraka zvana manipulacija, radnička menza, spavaonice, kovačnica, konjušnica i trgovina. Upravna zgrada je imala telefonsku vezu sa Teslićem. Trgovinica je bila smještena u jednom željeznom vagonu, a prvi trgovac u trgovini bio je Luka Ćosić zvani Baja. Šef manipulacije bio je Bogdan Jotanović, a poslije njega Milorad Jotanović. Eksploatacija šume je prekinuta 1967. godine kada je demontirana i pruga. Trasom pruge ostao je put koji se i danas koristi.

0 Comments

Још нема коментара

Оставите коментар

Ваша адреса е-поште неће бити објављена. Неопходна поља су означена *

Ово веб место користи Акисмет како би смањило непожељне. Сазнајте како се ваши коментари обрађују.