Obnovljeno hajdučko groblje u Stupi – predanje koje živi među mještanima

U Stupi, neposredno uz današnje mjesno groblje, nalazi se mali lokalitet za koji se među mještanima generacijama prenosi predanje da predstavlja staro hajdučko groblje.

O njegovom nastanku i ljudima koji su na ovom mjestu navodno sahranjivani danas nema poznatih pisanih tragova niti pouzdanih istorijskih podataka. Ipak, predanje je među stanovnicima Stupe opstalo do današnjih dana. Prema pričama koje su se prenosile s koljena na koljeno, na ovom mjestu sahranjivani su hajduci stradali u borbama protiv Osmanlija.

Na samom lokalitetu nema jasno prepoznatljivih nadgrobnih spomenika sa natpisima ili drugim obilježjima na osnovu kojih bi se moglo pouzdano utvrditi da se zaista radi o groblju. Mogu se uočiti pojedini kameni oblici i strukture, ali bez stručnog istraživanja nije moguće utvrditi njihovo porijeklo, starost niti namjenu.

Uprkos nedostatku pisanih dokaza, ovo mjesto decenijama ima posebno značenje za stanovnike Stupe.

O lokalitetu se svojevremeno brinuo mještanin Vladimir Prodanović. Za života ga je uređivao i održavao, a prostor je tada bio ograđen drvenom ogradom. Nakon njegove smrti prestalo je redovno održavanje, pa su lokalitet vremenom ponovo prekrili korov i drveće.

Poslije dužeg perioda, ovih dana prostor za koji se vezuje predanje o hajdučkom groblju ponovo je uređen.

Obnovu je finansirao privrednik Bogdan Nikolić, rodom iz Stupe, dajući tako svoj doprinos očuvanju mjesta i predanja vezanog za rodni kraj. Zahvaljujući njegovoj inicijativi prostor je očišćen i uređen, postavljena je nova ograda, a na lokalitetu je podignut i krst. Mjesto koje je godinama bilo zaraslo tako je ponovo uređeno i sačuvano od daljeg propadanja i zaborava.

Da li se na ovom mjestu zaista nalazi groblje hajduka i iz kojeg perioda eventualni grobovi potiču, moglo bi se utvrditi jedino stručnim arheološkim i istorijskim istraživanjem. Do tada, priča o hajdučkom groblju ostaje dio usmenog nasljeđa Stupe – jedna od onih priča koje nisu sačuvane u knjigama i dokumentima, nego u sjećanju ljudi i prenošene s generacije na generaciju.

Takva predanja mogu biti važan trag u proučavanju prošlosti jednog kraja. Čak i kada ih nije moguće istorijski potvrditi, njihovo bilježenje važno je kako bi ostala sačuvana za buduće generacije.

Zato obnova ovog lokaliteta nije samo uređenje jednog zapuštenog prostora. Ona je i način da se od zaborava sačuva jedno staro predanje Stupe, koje je do danas opstalo upravo zahvaljujući ljudima koji su ga pamtili i prenosili dalje.